Kiểm toán là một trong những lĩnh vực có tính chuyên môn tương đối cao, bởi công việc đòi hỏi người làm phải có nền tảng về kế toán, báo cáo tài chính, kiểm toán và khả năng xử lý thông tin tài chính. Vì vậy, với sinh viên không theo học chuyên ngành Kế toán – Kiểm toán nhưng muốn chuyển hướng sang Audit, câu hỏi thường gặp không chỉ là “Liệu mình có thể ứng tuyển hay không?”, mà còn là “Cần chuẩn bị những gì để có thể cạnh tranh trong kỳ tuyển dụng?”
Trên thực tế, xuất phát điểm trái ngành không đồng nghĩa với việc ứng viên không có cơ hội theo đuổi nghề kiểm toán. Tuy nhiên, yêu cầu về ngành học có thể khác nhau tùy từng doanh nghiệp, vị trí và từng kỳ tuyển dụng. Điều quan trọng là ứng viên cần đọc kỹ yêu cầu của vị trí trước khi ứng tuyển, đồng thời nhận diện được khoảng cách giữa năng lực hiện tại với những kiến thức, kỹ năng mà công việc Audit đòi hỏi.
Đây cũng là điểm khác biệt lớn trong quá trình chuẩn bị của sinh viên trái ngành. Nếu sinh viên Kế toán – Kiểm toán thường có nhiều năm để tiếp xúc với kiến thức chuyên ngành, sinh viên chuyển hướng có thể phải xây dựng nền tảng tương tự trong khoảng thời gian ngắn hơn. Vì vậy, thay vì học dàn trải, việc xác định đúng những năng lực cốt lõi và xây dựng kế hoạch chuẩn bị có thứ tự ưu tiên sẽ có ý nghĩa quan trọng hơn.
Sinh viên trái ngành có thể ứng tuyển vào Kiểm toán không?
Điều kiện về chuyên ngành phụ thuộc vào từng doanh nghiệp, từng vị trí và chương trình tuyển dụng. Có chương trình mở rộng cơ hội cho ứng viên từ nhiều nền tảng học thuật khác nhau, nhưng cũng có những vị trí Audit ưu tiên hoặc quy định cụ thể các nhóm ngành như Kế toán, Kiểm toán, Tài chính và các chuyên ngành liên quan.
Do đó, sinh viên trái ngành không nên mặc định rằng mình chắc chắn không đủ điều kiện. Job Description và thông báo tuyển dụng chính thức của từng kỳ tuyển dụng mới là căn cứ cần được kiểm tra đầu tiên.
Nếu đáp ứng điều kiện ứng tuyển, vấn đề tiếp theo mới thực sự quan trọng: ứng viên cần chứng minh mình có đủ nền tảng để học hỏi và thích nghi với công việc dù không xuất phát từ chuyên ngành Kế toán – Kiểm toán.
Ở khía cạnh này, sinh viên trái ngành thường phải giải quyết đồng thời hai bài toán. Thứ nhất là bổ sung những kiến thức chuyên môn còn thiếu. Thứ hai là tận dụng những năng lực đã hình thành từ chuyên ngành hiện tại để tạo ra giá trị khác biệt cho hồ sơ của mình.
Một sinh viên Công nghệ thông tin, Kinh tế, Tài chính, Ngân hàng hay Ngoại thương không nhất thiết phải xóa bỏ toàn bộ lợi thế từ chuyên ngành cũ để “trở thành” một sinh viên Kế – Kiểm. Điều cần thiết hơn là xây dựng thêm nền tảng Audit và chứng minh rằng những kiến thức, kỹ năng đã có có thể hỗ trợ cho công việc mới.
Kiến thức chuyên ngành là khoảng trống cần được ưu tiên
Đối với phần lớn sinh viên trái ngành, kiến thức chuyên môn thường là khoảng cách dễ nhận thấy nhất.
Sinh viên Kế toán – Kiểm toán có thể đã dành nhiều học kỳ để tiếp cận nguyên lý kế toán, kế toán tài chính, báo cáo tài chính, kiểm toán, thuế và những nội dung liên quan. Trong khi đó, một sinh viên chuyển ngành có thể bắt đầu khi chưa hiểu rõ hệ thống báo cáo tài chính, cách một giao dịch được ghi nhận hay kiểm toán viên thực sự kiểm tra những gì.
Điều này không có nghĩa sinh viên trái ngành phải học lại toàn bộ chương trình đại học trước khi ứng tuyển. Tuy nhiên, người học cần xây dựng được một hệ thống kiến thức đủ vững để hiểu ngôn ngữ chuyên môn và tiếp tục tiếp nhận những nội dung ở mức độ cao hơn.
Nên bắt đầu từ nền tảng thay vì luyện Technical Test ngay lập tức
Một sai lầm khá phổ biến khi thời gian chuẩn bị không còn nhiều là tìm ngay các bộ đề Technical Test của những mùa tuyển dụng trước để luyện.
Cách làm này có thể giúp ứng viên quen với dạng câu hỏi nhưng khó giải quyết khoảng trống kiến thức nếu nền tảng chưa được xây dựng. Khi câu hỏi thay đổi cách diễn đạt hoặc đặt kiến thức vào một tình huống khác, việc ghi nhớ đáp án sẽ không còn nhiều giá trị.
Với định hướng kiểm toán tài chính, kiến thức kế toán đặc biệt quan trọng bởi kiểm toán viên thường xuyên làm việc với báo cáo tài chính và các thông tin làm cơ sở hình thành nên báo cáo đó. Người học cần từng bước hiểu được mối quan hệ giữa giao dịch kinh tế, cách ghi nhận kế toán, các khoản mục trên báo cáo tài chính và cách kiểm toán viên thu thập bằng chứng để đưa ra kết luận.
Có thể hình dung quá trình xây dựng kiến thức theo logic:
- Nền tảng kế toán
- Báo cáo tài chính
- Kiểm toán và đảm bảo
- Ứng dụng vào câu hỏi tuyển dụng và tình huống thực tế.
Khi hiểu được mạch kiến thức này, Technical Test không còn là một tập hợp những câu hỏi cần học thuộc mà trở thành bước kiểm tra khả năng vận dụng những gì ứng viên đã học.
Tiếng Anh cần được chuẩn bị như một công cụ làm việc
Bên cạnh chuyên môn, tiếng Anh là một trong những năng lực sinh viên cần chú ý khi hướng đến môi trường kiểm toán chuyên nghiệp.
Sai lầm thường gặp là đồng nhất năng lực tiếng Anh với điểm IELTS, TOEIC hoặc một chứng chỉ ngoại ngữ nhất định. Chứng chỉ có thể cần thiết trong một số chương trình tuyển dụng, nhưng khả năng sử dụng tiếng Anh thực tế mới quyết định ứng viên có thể xử lý tốt các tình huống trong quá trình tuyển dụng và công việc hay không.
Đối với sinh viên đang chuẩn bị tuyển dụng, tiếng Anh có thể xuất hiện ngay từ quá trình đọc Job Description, chuẩn bị CV và Cover Letter, làm bài đánh giá, đọc câu hỏi chuyên môn cho đến trao đổi tại các vòng phỏng vấn. Khi đi làm, ngoại ngữ tiếp tục được sử dụng khi tiếp cận tài liệu chuyên môn, thuật ngữ nghiệp vụ, email, hồ sơ và những môi trường có yếu tố quốc tế.
Đặc biệt với sinh viên trái ngành, học tiếng Anh chuyên ngành song song với kiến thức Kế toán – Kiểm toán có thể giúp rút ngắn đáng kể quá trình chuẩn bị.
Thay vì học một khái niệm hoàn toàn bằng tiếng Việt rồi đến sát kỳ tuyển dụng mới tìm cách ghi nhớ thuật ngữ tiếng Anh tương ứng, người học có thể tiếp xúc với hai hệ thống ngay từ đầu, chẳng hạn như Revenue – Doanh thu, Trade Receivables – Phải thu khách hàng, Inventory – Hàng tồn kho hay Audit Evidence – Bằng chứng kiểm toán.
Cách tiếp cận này giúp ngoại ngữ và kiến thức chuyên ngành không tồn tại như hai mục tiêu tách biệt, mà trở thành hai phần của cùng một quá trình chuẩn bị nghề nghiệp.
Kiến thức tốt chưa đủ để trở thành một ứng viên Audit phù hợp
Nếu kiến thức chuyên môn là khoảng trống dễ nhìn thấy nhất ở sinh viên trái ngành thì kỹ năng lại là yếu tố khó được cải thiện chỉ trong một thời gian ngắn.
Công việc kiểm toán không chỉ diễn ra giữa kiểm toán viên và những con số. Một nhân sự Audit phải làm việc trong nhóm, tiếp nhận công việc từ cấp trên, trao đổi với khách hàng, quản lý tiến độ, xử lý nhiều nhiệm vụ trong cùng một khoảng thời gian và trình bày rõ ràng những vấn đề phát hiện được trong quá trình làm việc.
Chính vì vậy, quá trình tuyển dụng thường không chỉ đánh giá khả năng ghi nhớ kiến thức chuyên môn. Tùy từng doanh nghiệp và từng kỳ tuyển dụng, ứng viên còn có thể được đánh giá thông qua các bài kiểm tra năng lực, thảo luận nhóm, case study và phỏng vấn cá nhân.
Điều này lý giải vì sao một ứng viên học rất tốt chưa chắc đã có lợi thế tuyệt đối ở mọi vòng tuyển dụng.
Khi bước vào Group Interview, chẳng hạn, biết nhiều chưa chắc đồng nghĩa với việc thể hiện tốt. Ứng viên còn cần biết lắng nghe, đưa ra lập luận, phản biện phù hợp, quản lý thời gian và phối hợp với những thành viên khác. Trong phỏng vấn cá nhân, nhà tuyển dụng không chỉ quan tâm ứng viên “biết gì” mà còn muốn hiểu cách người đó suy nghĩ, hành động và học được gì từ những trải nghiệm trước đây.
Sinh viên trái ngành vì thế không nên dành toàn bộ thời gian để bù đắp kiến thức mà bỏ qua việc phát triển khả năng thể hiện và làm việc với người khác.
Kỹ năng không chỉ được hình thành từ câu lạc bộ và cuộc thi
Khi chuẩn bị CV, nhiều sinh viên lo lắng vì không sở hữu một danh sách dài hoạt động ngoại khóa, chức vụ trong câu lạc bộ hay thành tích tại các cuộc thi chuyên môn.
Tuy nhiên, giá trị của một trải nghiệm không chỉ nằm ở tên của hoạt động đó.
Teamwork có thể được rèn luyện thông qua một bài tập nhóm trên trường. Khả năng giao tiếp có thể hình thành từ công việc bán thời gian. Time management có thể xuất phát từ quá trình cân bằng giữa học tập, công việc và hoạt động cá nhân. Leadership đôi khi bắt đầu từ việc chịu trách nhiệm cho một nhóm nhỏ thay vì nhất thiết phải giữ một chức vụ lớn.
Điều nhà tuyển dụng có thể quan tâm hơn là ứng viên đã thực sự làm gì trong trải nghiệm đó.
Thay vì chỉ viết “có kỹ năng teamwork”, ứng viên cần có khả năng kể lại một tình huống cụ thể: nhóm gặp vấn đề gì, bản thân đảm nhiệm vai trò nào, đã đưa ra quyết định ra sao, kết quả như thế nào và học được điều gì.
Đối với sinh viên trái ngành, đây thậm chí có thể trở thành một lợi thế. Những trải nghiệm từ một chuyên ngành khác, nếu được phân tích và trình bày tốt, có thể mang đến góc nhìn khác biệt thay vì trở thành một điểm yếu cần che giấu.
Hiểu nghề trước khi dành nhiều thời gian để chuyển hướng
Một vấn đề khác cần được chuẩn bị trước kỳ tuyển dụng là hiểu đúng bản chất công việc.
Sinh viên chưa từng học hoặc tiếp xúc với Kiểm toán có thể hình dung Audit chủ yếu là kiểm tra số liệu kế toán. Tuy nhiên, công việc thực tế rộng hơn đáng kể.
Trong một cuộc kiểm toán báo cáo tài chính, kiểm toán viên cần tìm hiểu doanh nghiệp và môi trường hoạt động, đánh giá rủi ro, thiết kế và thực hiện các thủ tục phù hợp, thu thập bằng chứng kiểm toán, lập tài liệu cho những công việc đã thực hiện, trao đổi với khách hàng và phối hợp với các thành viên trong nhóm.
Đối với một thực tập sinh hoặc nhân sự mới, công việc ban đầu có thể bắt đầu từ những nhiệm vụ nhỏ hơn, nhưng vẫn nằm trong một quy trình kiểm toán tổng thể.
Hiểu được bức tranh này có ý nghĩa đặc biệt với sinh viên trái ngành bởi quyết định chuyển hướng không nên chỉ dựa trên sức hấp dẫn của một thương hiệu tuyển dụng hoặc những mô tả chung như “môi trường học hỏi nhanh”.
Audit cũng có những đặc thù rõ rệt về deadline, khối lượng công việc theo mùa, yêu cầu phối hợp nhóm và khả năng thích nghi. Vì vậy, trước khi đầu tư nhiều tháng để chuẩn bị tuyển dụng, ứng viên nên dành thời gian tìm hiểu công việc thông qua mô tả tuyển dụng chính thức, chia sẻ nghề nghiệp, case study và trải nghiệm của những người đang trực tiếp làm việc trong ngành.
Mục tiêu không phải để xác định nghề Kiểm toán “tốt” hay “xấu”, mà để đánh giá mức độ phù hợp giữa tính chất nghề nghiệp với kỳ vọng và định hướng cá nhân.
Sinh viên trái ngành nên chuẩn bị như thế nào nếu thời gian không còn nhiều?
Không phải sinh viên nào cũng xác định mục tiêu Audit từ năm nhất hoặc năm hai. Có người chỉ bắt đầu tìm hiểu khi bước sang năm ba, thậm chí ngay trước mùa tuyển dụng.
Trong trường hợp đó, hạn chế lớn nhất không chỉ là thiếu kiến thức mà còn là thiếu thời gian.
Việc cố gắng học tất cả kiến thức Kế toán – Kiểm toán trong vài tháng thường không phải chiến lược hiệu quả. Ứng viên cần xác định rõ mức độ ưu tiên.
Trước hết, hãy kiểm tra điều kiện tuyển dụng của những vị trí đang hướng đến. Nếu không đáp ứng một yêu cầu bắt buộc, việc dành hàng tháng luyện đề cho vị trí đó sẽ không mang lại nhiều ý nghĩa.
Sau khi xác định được các cơ hội phù hợp, người học cần tập trung xây nền tảng chuyên môn cốt lõi thay vì chạy theo quá nhiều nguồn tài liệu. Song song với đó là quá trình phát triển tiếng Anh chuyên ngành và tìm hiểu cấu trúc tuyển dụng của từng công ty.
Khi nền tảng đã hình thành, việc luyện các dạng bài tuyển dụng mới nên được đẩy mạnh. Ở giai đoạn này, ứng viên có thể tập trung vào Technical Test, Aptitude Test, Group Interview, Case Study hay Final Interview tùy theo quy trình thực tế của từng chương trình.
Đặc biệt, không nên sử dụng một công thức chuẩn bị duy nhất cho tất cả các công ty kiểm toán. Cấu trúc tuyển dụng, dạng bài đánh giá và tiêu chí lựa chọn ứng viên có thể khác nhau giữa các doanh nghiệp và thay đổi qua từng mùa. Thông tin chính thức của kỳ tuyển dụng mà ứng viên tham gia vì thế luôn cần được ưu tiên hơn những kinh nghiệm truyền lại từ các năm trước.
Trái ngành không đồng nghĩa phải phủ nhận xuất phát điểm của mình
Một trong những áp lực lớn nhất của sinh viên trái ngành là liên tục so sánh bản thân với những ứng viên đã học Kế toán – Kiểm toán trong nhiều năm.
Sự khác biệt về kiến thức là có thật và cần được nhìn nhận nghiêm túc. Tuy nhiên, mục tiêu của quá trình chuyển hướng không phải biến một sinh viên trái ngành thành bản sao của sinh viên Kế – Kiểm.
Mỗi nền tảng học thuật đều có thể hình thành những lợi thế riêng. Sinh viên Công nghệ có thể có tư duy dữ liệu tốt hơn. Sinh viên Tài chính có thể đã quen với việc đọc và phân tích thông tin tài chính. Sinh viên Ngoại thương hoặc Kinh tế có thể sở hữu góc nhìn rộng hơn về doanh nghiệp và hoạt động kinh doanh. Những lợi thế này không thể thay thế kiến thức Accounting – Auditing, nhưng chúng có thể bổ sung cho nền tảng chuyên môn mà ứng viên đang xây dựng.
Vì vậy, chiến lược phù hợp hơn là thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ: bù đắp những năng lực còn thiếu và phát huy những năng lực đã có.
Đó cũng là cách sinh viên trái ngành chuyển câu chuyện của mình từ “tôi không học đúng ngành” thành “tôi có một xuất phát điểm khác và đã chủ động chuẩn bị để đáp ứng yêu cầu của nghề”.
Thi tuyển dụng Kiểm toán đối với sinh viên trái ngành không đơn thuần là cuộc chạy đua để học thật nhiều kiến thức trong thời gian ngắn. Đây là quá trình thu hẹp khoảng cách giữa năng lực hiện tại và những gì công việc thực tế yêu cầu.
Kiến thức Accounting – Auditing giúp ứng viên xây dựng nền tảng chuyên môn. Tiếng Anh giúp tiếp cận kiến thức và làm việc trong môi trường chuyên nghiệp. Kỹ năng giúp ứng viên thể hiện năng lực trong tuyển dụng và phối hợp hiệu quả khi đi làm. Trong khi đó, hiểu biết về nghề giúp mỗi người xác định liệu Audit có thực sự là hướng đi phù hợp trước khi đầu tư nhiều thời gian cho lựa chọn này.
Với sinh viên trái ngành, điểm xuất phát có thể khác. Thời gian cần bỏ ra cũng có thể nhiều hơn. Nhưng thay vì cố gắng bù đắp tất cả trong một thời gian ngắn, một kế hoạch có thứ tự ưu tiên, được xây dựng từ yêu cầu tuyển dụng thực tế sẽ giúp quá trình chuyển hướng trở nên khả thi và có hệ thống hơn.
Tải Miễn Phí Cẩm Nang Ôn Thi BIG4
Để hỗ trợ sinh viên chuẩn bị hiệu quả hơn cho các kỳ tuyển dụng, KLE Mentoring Program đã tổng hợp bộ Cẩm Nang Ôn Thi BIG4 với những nội dung được xây dựng từ kinh nghiệm thực tế của các mentor đang làm việc trong lĩnh vực kiểm toán và tư vấn.
Bộ tài liệu bao gồm:
- Tổng quan quy trình tuyển dụng tại Deloitte, PwC, EY và KPMG.
- Các chủ đề thường xuất hiện trong Aptitude Test.
- Hệ thống câu hỏi Technical và Behavioral Interview.
- Kinh nghiệm xử lý Group Interview và Case Study.
- Checklist chuẩn bị trước mùa tuyển dụng.
- Lộ trình phát triển dành cho sinh viên kế toán – kiểm toán từ năm nhất đến năm cuối.
Một sự chuẩn bị bài bản hôm nay có thể tạo ra khác biệt rất lớn trong mùa tuyển dụng sắp tới.
Tải ngay Cẩm Nang Ôn Thi BIG4 và bắt đầu hành trình chinh phục offer của bạn ngay từ bây giờ.
KLE Đồng Hành Cùng Bạn Trên Hành Trình Chinh Phục Big4
Việc chinh phục Big4 không chỉ phụ thuộc vào kiến thức chuyên môn mà còn đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kỹ năng, tư duy và định hướng nghề nghiệp. Hiểu được những khó khăn mà sinh viên thường gặp trong quá trình ứng tuyển, KLE luôn hướng đến việc xây dựng những học liệu và chương trình đào tạo mang tính thực tiễn, giúp học viên chuẩn bị toàn diện cho từng giai đoạn của hành trình.
Bên cạnh các khóa học chuyên môn, KLE còn cung cấp hệ thống tài liệu miễn phí, chia sẻ kinh nghiệm thực tế từ các anh chị đang làm việc tại Big4 và tổ chức các chương trình mentoring, workshop định hướng nghề nghiệp. Thông qua đó, học viên không chỉ được trang bị kiến thức mà còn hiểu rõ quy trình tuyển dụng, những kỹ năng nhà tuyển dụng tìm kiếm và cách xây dựng lộ trình phát triển phù hợp với mục tiêu của bản thân.
Nếu bạn đang hướng đến mục tiêu chinh phục Big4, hãy bắt đầu bằng việc chuẩn bị cho mình một nền tảng vững chắc. Cẩm nang chinh phục Big4 do KLE biên soạn sẽ giúp bạn có cái nhìn tổng quan về hành trình ứng tuyển, đồng thời cung cấp nhiều kinh nghiệm và lời khuyên hữu ích để tự tin hơn trên con đường theo đuổi sự nghiệp trong lĩnh vực Kế toán – Kiểm toán – Tài chính.
Tìm hiểu lộ trình học hiệu quả mà vẫn tiết kiệm chi phí ngay hôm nay cùng đội ngũ tư vấn viên chuyên nghiệp của KLE!
———
KLE MENTORING PROGRAM
Cơ sở 1: Số 9, ngõ Chùa Liên Phái, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
Cơ sở 2: Số 3, phố Thọ Tháp, quận Cầu Giấy, Hà Nội.
Hotline: 086 6638 196
Email: info@kle.edu.vn
Website: https://kle.edu.vn/
KLE giúp người học (Mentees) đi từ mơ hồ đến có lộ trình chuẩn bị rõ ràng, nền tảng ACCA, kỹ năng thực tế và sự tự tin để bước vào nghề Kế toán – Kiểm toán – Tài chính. KLE không chỉ giúp Mentees thi đỗ ACCA mà còn trang bị toàn diện để gia tăng cơ hội việc làm ở Big4 và các Doanh nghiệp lớn. Ở KLE, chúng tôi coi sự nghiệp của Mentees như sự nghiệp của chính mình.
