Từ ngày 01/07/2026, Thông tư 58/2026/TT-BTC chính thức có hiệu lực, thay thế Thông tư 132/2018/TT-BTC về chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ. Đây được xem là một trong những thay đổi đáng chú ý trong lĩnh vực kế toán khi nhiều quy định về sổ sách, chứng từ và tổ chức bộ máy kế toán được đơn giản hóa đáng kể.
So với quy định trước đây, Thông tư 58 được xây dựng theo hướng giảm gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý tài chính và tuân thủ pháp luật. Việc nắm rõ các quy định mới sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn chế độ kế toán phù hợp, tổ chức công tác kế toán hiệu quả và hạn chế các rủi ro trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.
Doanh Nghiệp Siêu Nhỏ Được Xác Định Như Thế Nào?
Trước khi áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp cần xác định mình có thuộc nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ hay không.
Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 80/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp siêu nhỏ được xác định dựa trên số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm cùng với tiêu chí về doanh thu hoặc tổng nguồn vốn.
Lĩnh vực hoạt động | Số lao động tham gia BHXH bình quân năm | Doanh thu năm hoặc tổng nguồn vốn |
Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp và xây dựng | Không quá 10 người | Doanh thu không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng |
Thương mại và dịch vụ | Không quá 10 người | Doanh thu không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng |
Việc xác định đúng quy mô doanh nghiệp không chỉ là căn cứ để áp dụng chế độ kế toán phù hợp mà còn ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận các chính sách hỗ trợ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Doanh Nghiệp Siêu Nhỏ Có Bắt Buộc Áp Dụng Thông Tư 58 Không?
Một trong những vấn đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm là liệu Thông tư 58 có bắt buộc áp dụng hay không.
Trên thực tế, doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải áp dụng Thông tư 58/2026/TT-BTC. Doanh nghiệp có quyền lựa chọn chế độ kế toán phù hợp với nhu cầu quản trị và đặc điểm hoạt động của mình. Các lựa chọn hiện nay bao gồm:
- Thông tư 58/2026/TT-BTC;
- Thông tư 133/2016/TT-BTC;
- Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Tuy nhiên, đối với phần lớn doanh nghiệp siêu nhỏ, Thông tư 58 thường được đánh giá là lựa chọn phù hợp hơn nhờ hệ thống sổ sách và báo cáo được tinh gọn đáng kể.
Những Điểm Mới Đáng Chú Ý Của Thông Tư 58/2026/TT-BTC
Thông tư 58 không đơn thuần là văn bản thay thế Thông tư 132 mà còn mang đến nhiều thay đổi về cách tổ chức công tác kế toán.
Dưới đây là những điểm mới quan trọng mà doanh nghiệp cần lưu ý.
Nội dung | Thông tư 132/2018/TT-BTC | Thông tư 58/2026/TT-BTC |
Hệ thống tài khoản kế toán | Có áp dụng tài khoản kế toán | Không sử dụng hệ thống tài khoản kế toán |
Hệ thống sổ sách | 16 mẫu sổ | 11 mẫu sổ |
Báo cáo tài chính | Nhiều biểu mẫu | Tinh gọn còn 2 báo cáo chính |
Tổ chức bộ máy kế toán | Linh hoạt | Linh hoạt hơn |
Người thân làm kế toán | Hạn chế | Được phép trong một số trường hợp |
Đối tượng áp dụng | Doanh nghiệp siêu nhỏ | Doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có nhu cầu áp dụng |
Những thay đổi này cho thấy xu hướng đơn giản hóa thủ tục nhưng vẫn duy trì khả năng kiểm soát và quản lý tài chính của doanh nghiệp.
Doanh Nghiệp Siêu Nhỏ Có Cần Kế Toán Trưởng Không?
Đây là câu hỏi được rất nhiều chủ doanh nghiệp quan tâm khi bắt đầu triển khai công tác kế toán.
Theo quy định tại Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bổ nhiệm kế toán trưởng. Thay vào đó, doanh nghiệp có thể bố trí người phụ trách kế toán để thực hiện các công việc kế toán phát sinh.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn được:
- Thuê dịch vụ kế toán bên ngoài;
- Thuê cá nhân hành nghề kế toán;
- Bố trí người thân của người đại diện theo pháp luật hoặc người quản lý doanh nghiệp làm kế toán theo quy định.
Quy định này giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí nhân sự trong giai đoạn đầu hoạt động.
Chứng Từ Kế Toán Doanh Nghiệp Siêu Nhỏ Cần Sử Dụng
Mặc dù chế độ kế toán được đơn giản hóa, doanh nghiệp vẫn phải bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý cho các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
Theo Thông tư 58, hệ thống chứng từ kế toán được chia thành hai nhóm chính.
Nhóm chứng từ bắt buộc
Tùy theo phương pháp nộp thuế, doanh nghiệp cần sử dụng các loại chứng từ như:
- Hóa đơn;
- Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn;
- Các chứng từ khác theo quy định của pháp luật.
Các chứng từ này là căn cứ để xác định doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.
Nhóm chứng từ phục vụ quản lý nội bộ
Doanh nghiệp có thể sử dụng thêm:
- Phiếu thu;
- Phiếu chi;
- Phiếu nhập kho;
- Phiếu xuất kho.
Thông tư 58 cho phép doanh nghiệp linh hoạt thiết kế hoặc điều chỉnh biểu mẫu sao cho phù hợp với thực tế hoạt động nhưng vẫn phải bảo đảm tuân thủ Luật Kế toán.
Hệ Thống Sổ Kế Toán Theo Thông Tư 58
Một trong những thay đổi lớn nhất của Thông tư 58 là hệ thống sổ kế toán được thiết kế dựa trên phương pháp nộp thuế của doanh nghiệp.
Điều này giúp doanh nghiệp chỉ cần sử dụng những sổ thực sự cần thiết thay vì phải duy trì một hệ thống sổ sách phức tạp như trước đây.
Phương pháp nộp thuế | Sổ kế toán bắt buộc |
GTGT và TNDN theo tỷ lệ % doanh thu | Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ |
GTGT theo tỷ lệ %, TNDN theo thu nhập tính thuế | Sổ doanh thu; Sổ doanh thu – chi phí; Sổ hàng tồn kho; Sổ tiền |
GTGT khấu trừ, TNDN theo tỷ lệ % doanh thu | Sổ doanh thu; Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế GTGT |
GTGT khấu trừ, TNDN theo thu nhập tính thuế | Sổ doanh thu – chi phí; Sổ hàng tồn kho; Sổ tiền; Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế GTGT |
Ngoài các sổ bắt buộc, doanh nghiệp còn được mở thêm sổ theo dõi công nợ, tài sản cố định, vốn chủ sở hữu hoặc các nghĩa vụ thuế khác nếu có nhu cầu quản trị.
Doanh Nghiệp Siêu Nhỏ Có Phải Lập Báo Cáo Tài Chính Không?
Đây là nội dung có tác động trực tiếp đến khối lượng công việc của doanh nghiệp.
Không phải tất cả doanh nghiệp siêu nhỏ đều bắt buộc lập báo cáo tài chính.
Trường hợp | Nghĩa vụ lập BCTC |
Nộp thuế TNDN trên thu nhập tính thuế | Bắt buộc lập báo cáo tài chính |
Nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % doanh thu | Không bắt buộc lập báo cáo tài chính để nộp cơ quan nhà nước |
Đối với doanh nghiệp thuộc diện phải lập báo cáo tài chính, hệ thống báo cáo chỉ bao gồm:
- Báo cáo tình hình tài chính;
- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.
So với trước đây, yêu cầu báo cáo đã được đơn giản hóa đáng kể.
Kết Luận
Thông tư 58/2026/TT-BTC đánh dấu một bước thay đổi quan trọng trong chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ. Việc tinh gọn hệ thống sổ sách, giảm yêu cầu về nhân sự kế toán và đơn giản hóa báo cáo tài chính giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian cũng như chi phí tuân thủ.
Tuy nhiên, dù được đơn giản hóa, doanh nghiệp vẫn cần bảo đảm việc ghi nhận nghiệp vụ kinh tế đầy đủ, trung thực và lưu trữ chứng từ theo đúng quy định của pháp luật. Việc hiểu rõ các quy định của Thông tư 58 sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn phương án tổ chức kế toán phù hợp và hạn chế rủi ro trong quá trình hoạt động.
KLE giúp người học (Mentees) đi từ mơ hồ đến có lộ trình chuẩn bị rõ ràng, nền tảng ACCA, kỹ năng thực tế và sự tự tin để bước vào nghề Kế toán – Kiểm toán – Tài chính. KLE không chỉ giúp Mentees thi đỗ ACCA mà còn trang bị toàn diện để gia tăng cơ hội việc làm ở Big4 và các Doanh nghiệp lớn. Ở KLE, chúng tôi coi sự nghiệp của Mentees như sự nghiệp của chính mình.
