Đặc điểm của hệ thống Process Costing
- Áp dụng: cho ngành sản xuất hàng loạt, sản phẩm đồng nhất (ví dụ: hóa chất, xi măng, thực phẩm).
- Đặc điểm:
- Chi phí được tập hợp theo quy trình/công đoạn thay vì từng sản phẩm.
- Giá thành đơn vị = Tổng chi phí quy trình / Số lượng sản phẩm hoàn thành.
- Khác biệt so với Job costing: sản phẩm đồng nhất, sản xuất liên tục.
Hạch toán chi phí theo quy trình
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, lao động trực tiếp, chi phí sản xuất chung được cộng dồn theo từng công đoạn.
- Cuối mỗi kỳ, chi phí được chuyển từ công đoạn trước sang công đoạn sau cho đến thành phẩm.
Xử lý sản phẩm dở dang (WIP)
- Do cuối kỳ có sản phẩm chưa hoàn thành, cần tính số đơn vị tương đương (equivalent units).
- Equivalent units = Số lượng sản phẩm dở dang × % mức độ hoàn thành.
Phương pháp tính sản phẩm tương đương
Phương pháp Bình quân gia quyền (Weighted Average)
- Gộp chi phí WIP đầu kỳ với chi phí phát sinh trong kỳ, sau đó phân bổ.
Ví dụ:
- WIP đầu kỳ: 2,000 sp, 60% hoàn thành, chi phí 3,000$.
- Phát sinh thêm: 8,000 sp, chi phí 13,000$.
- Tổng = 11,000$ chi phí / 9,800 equivalent units → Chi phí đơn vị = 1.63$.
Phương pháp Nhập trước – Xuất trước (FIFO)
- Chỉ tính chi phí phát sinh trong kỳ cho sản phẩm hoàn thành và WIP cuối kỳ.
- Chi phí WIP đầu kỳ được giữ nguyên.
Ví dụ:
- WIP đầu kỳ: 2,000 sp (60% hoàn thành), chi phí 3,000$.
- Cần 800 eq. units để hoàn thành, cộng với 7,000 sp mới, tổng 7,800 eq. units.
- Chi phí phát sinh trong kỳ: 13,000$ / 7,800 = 1.67$/eq. unit.
Xử lý sản phẩm hỏng
Normal loss (Hao hụt bình thường)
- Dự kiến xảy ra trong sản xuất, được phân bổ vào chi phí sản phẩm tốt.
- Nếu có giá trị thu hồi (scrap value), sẽ ghi giảm chi phí.
Abnormal loss (Hao hụt bất thường)
- Phần hao hụt vượt mức bình thường.
- Được hạch toán riêng vào chi phí bất thường (SOPL), không phân bổ vào sản phẩm.
Ví dụ:
- Input 10,000 sp, normal loss 5% = 500 sp.
- Thực tế mất 800 sp → abnormal loss = 300 sp.
- Chi phí phân bổ cho 9,500 sp tốt, phần abnormal loss hạch toán riêng.
Sản phẩm phụ và sản phẩm chung
By-products (Sản phẩm phụ)
- Có giá trị thấp, thường xử lý theo 2 cách:
- Ghi giảm chi phí sản xuất chung.
- Ghi nhận doanh thu khi bán.
Joint products (Sản phẩm chính đồng thời)
- Xuất hiện cùng lúc từ một quy trình (vd: xăng, dầu hỏa, dầu diesel).
- Chi phí chung được phân bổ bằng:
- Giá trị bán ước tính (Sales value at split-off).
- Sản lượng vật lý (Physical units).
Ví dụ:
- Chi phí chung 20,000$.
- Sản phẩm A: 600 sp, bán 10$/sp.
- Sản phẩm B: 400 sp, bán 20$/sp.
- Tổng giá trị bán = 14,000$.
- A phân bổ 6000$, B phân bổ 14,000$.
Đơn vị đào tạo ACCA, Thi tuyển dụng Kiểm toán, tư vấn tài chính Big4, Nonbig và Tiếng Anh giao tiếp, Ielts.
Với đội ngũ giảng viên là 100% ACCA Members cùng kinh nghiệm thực chiến trong lĩnh vực kế toán – kiểm toán và tài chính, KLE không chỉ mang đến kiến thức nền tảng vững chắc mà còn giúp học viên phát triển kỹ năng ứng dụng thực tế. Không chỉ là chương trình đào tạo truyền thống, KLE tạo ra một môi trường học tập thực tiễn, nơi mối quan hệ giữa người học và giảng viên không dừng lại ở giảng dạy kiến thức mà còn phát triển sâu hơn thành mối quan hệ Mentee – Mentor.
