Chương 6: Lập kế hoạch kiểm toán

Khái Quát Chung Về Lập Kế Hoạch Kiểm Toán

Lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên mà các KTV nhất thiết phải thực hiện trong mỗi cuộc kiểm toán nhằm tạo ra các điều kiện pháp lý cũng như các điều kiện cần thiết khác cho cuộc kiểm toán

KTV và Công ty kiểm toán cần lập kế hoạch kiểm toán để có thể đảm bảo cuộc kiểm toán được tiến hành một cách có hiệu quả (Theo Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 300)

• Trợ giúp kiểm toán viên tập trung đúng mức vào các phần hành quan trọng của cuộc kiểm toán;
• Trợ giúp kiểm toán viên xác định và giải quyết các vấn đề có thể xảy ra một cách kịp thời;
• Trợ giúp kiểm toán viên tổ chức và quản lý cuộc kiểm toán một cách thích hợp nhằm đảm bảo cuộc kiểm toán được tiến hành một cách hiệu quả;
• Hỗ trợ trong việc lựa chọn thành viên nhóm kiểm toán có năng lực chuyên môn và khả năng phù hợp để xử lý các rủi ro dự kiến, và phân công công việc phù hợp cho từng thành viên;
• Tạo điều kiện cho việc chỉ đạo, giám sát nhóm kiểm toán và soát xét công việc của nhóm;
• Hỗ trợ việc điều phối công việc do các kiểm toán viên đơn vị thành viên và chuyên gia thực hiện, khi cần thiết.

Chiến lược kiểm toán tổng thể: xác định phạm vi, lịch trình, định hướng của cuộc kiểm toán và để làm cơ sở lập kế hoạch kiểm toán

Kế hoạch kiểm toán: Kế hoạch kiểm toán được lập chi tiết hơn so với chiến lược kiểm toán tổng thể, bao gồm nội dung, lịch trình và phạm vi các thủ tục kiểm toán sẽ được các thành viên của nhóm kiểm toán thực hiện. Việc lập kế hoạch kiểm toán được thực hiện trong suốt quá trình kiểm toán

Xây dựng chiến lược kiểm toán tổng thể

KTV cần thực hiện:

• Xác định đặc điểm của cuộc kiểm toán nhằm xác định phạm vi kiểm toán;
• Xác định mục tiêu báo cáo của cuộc kiểm toán nhằm thiết lập lịch trình kiểm toán và yêu cầu trao đổi thông tin;

iii. Xem xét các yếu tố mà theo xét đoán chuyên môn của KTV là có vai trò quan trọng trong việc xác định công việc trọng tâm của nhóm kiểm toán;

• Xem xét kết quả của các thủ tục ban đầu của cuộc kiểm toán cũng như những hiểu biết mà thành viên Ban Giám đốc phụ trách tổng thể cuộc kiểm toán đã thu được từ việc cung cấp các dịch vụ trước đây cho đơn vị được kiểm toán đó có phù hợp với cuộc kiểm toán này không;
• Xác định nội dung, lịch trình và phạm vi các nguồn lực cần thiết để thực hiện cuộc kiểm toán (bao gồm đội ngũ nhân viên K’T).

Xây dựng kế hoạch kiểm toán

• Nội dung, lịch trình và phạm vi của các thủ tục đánh giá rủi ro
• Nội dung, lịch trình và phạm vi của các thủ tục kiểm toán tiếp theo
• Các thủ tục kiểm toán bắt buộc khác để đảm bảo cuộc kiểm toán tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán.

Cách thức và nội dung cụ thể các công việc trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán

• Tìm hiểu về hoạt động kinh doanh và môi trường của khách hàng
• Thực hiện thủ tục phân tích sơ bộ
• Đánh giá trọng yếu
• Đánh giá rủi ro kiểm toán
• Thiết kế chương trình kiểm toán

Tìm Hiểu Về Hoạt Động Kinh Doanh Và Môi Trường Của Khách Hàng

KTV cần thực hiện các thủ tục đánh giá rủi ro để có được sự hiểu biết về hoạt động và môi trường kinh doanh của khách hàng (bao gồm cả KSNB) nhằm đánh giá rủi ro có sai phạm trọng yếu (có thể do gian lận hoặc sai sót).

=> Cần tìm hiểu về hoạt động và ngành nghề kinh doanh của khách hàng.

Thực Hiện Thủ Tục Phân Tích Sơ Bộ

Thủ tục phân tích là quá trình đánh giá các thông tin tài chính được thực hiện thông qua việc nghiên cứu các mối quan hệ đáng tin cậy giữa các dữ liệu tài chính và dữ liệu phi tài chính. Nó bao hàm cả việc so sánh số liệu trên sổ với các số liệu ước tính của KTV (Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 520).

Mục đích của thủ tục phân tích trong giai đoạn này:

• Thu thập những thông tin về sự biến đổi quan trọng trong kế toán hoặc trong hoạt động kinh doanh của khách hàng vừa mới diễn ra kể từ lần kiểm toán trước.
• Nhằm tăng cường sự hiểu biết của KTV về hoạt động kinh doanh của khách hàng, giúp KTV phát hiện những vấn đề nghi vấn về khả năng hoạt động liên tục của khách hàng.

Đánh Giá Trọng Yếu

Trọng yếu là khái niệm chỉ tầm cỡ và bản chất của các sai phạm hoặc là đơn lẻ hoặc là từng nhóm mà trong bối cảnh cụ thể nếu dựa vào các thông tin này để xét đoán sẽ không chính xác hoặc rút ra những kết luận sai lầm

Trình tự đánh giá trọng yếu:

• Ước lượng ban đầu về mức trọng yếu
• Xác định mức trọng yếu thực hiện

Ước lượng ban đầu về mức trọng yếu là lượng tối đa mà KTV tin rằng ở mức đó, các BCTC có thể bị sai lệch nhưng chưa ảnh hưởng tới quyết định của người sử dụng thông tin.

Ước lượng ban đầu về mức trọng yếu là một việc làm mang tính xét đoán nghề nghiệp của KTV. KTV sẽ căn cứ vào các nhân tố ảnh hưởng đến tính trọng yếu (xét cả về mặt định lượng và định tính) để đưa ra ước tính ban đầu về mức trọng yếu đối với toàn bộ BCTC.

Xác định mức trọng yếu thực hiện (Performance materiality)

Mức trọng yếu thực hiện = Tỷ lệ phần trăm (%) × Mức trọng yếu đối với tổng thể BCTC

(Trong đó: Tỷ lệ phần trăm tùy thuộc vào xét đoán chuyên môn của KTV, thường 50-75%)

Đánh Giá Rủi Ro Kiểm Toán

Rủi ro kiểm toán là rủi ro do kiểm toán viên đưa ra ý kiến kiểm toán không phù hợp khi báo cáo tài chính đã được kiểm toán còn chứa đựng sai phạm trọng yếu. Rủi ro kiểm toán là hệ quả của rủi ro có sai phạm trọng yếu (gồm rủi ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát) và rủi ro phát hiện.

Các loại rủi ro kiểm toán:

• Rủi ro có sai sót trọng yếu
• Rủi ro phát hiện

❖ Rủi ro có sai sót trọng yếu

Rủi ro có sai sót trọng yếu là rủi ro khi BCTC chứa đựng những sai sót trọng yếu trước khi kiểm toán.

Rủi ro có sai sót trọng yếu có thể tồn tại ở hai cấp độ:

• Cấp độ tổng thể BCTC;
• Cấp độ cơ sở dẫn liệu của các nhóm giao dịch, số dư tài khoản và thông tin thuyết minh.
  • Rủi ro có sai sót trọng yếu ở cấp độ báo cáo tài chính là những rủi ro có ảnh hưởng lan tỏa đến nhiều khoản mục trên báo cáo tài chính và có ảnh hưởng tiềm tàng đến nhiều cơ sở dẫn liệu.
  • Rủi ro ở cấp độ báo cáo tài chính có thể xuất phát từ khiếm khuyết của môi trường kiểm soát (mặc dù các rủi ro này cũng có thể liên quan đến các yếu tố khác, như tình hình kinh tế suy giảm).
  • Ví dụ, sự thiếu năng lực của Ban Giám đốc có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đối với báo cáo tài chính, do vậy, kiểm toán viên cần phải có biện pháp xử lý tổng thể đối với rủi ro này
• Rủi ro có sai sót trọng yếu ở cấp độ cơ sở dẫn liệu bao gồm hai bộ phận: rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát. Rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát là rủi ro của đơn vị được kiểm toán và tồn tại một cách độc lập đối với cuộc kiểm toán BCTC.

• • Rủi ro tiềm tàng (Inherent risk – IR): Là rủi ro tiềm ẩn, vốn có, do khả năng cơ sở dẫn liệu của một nhóm giao dịch, số dư tài khoản hay thông tin thuyết minh có thể chứa đựng sai phạm trọng yếu, khi xét riêng lẻ hay tổng hợp lại, trước khi xem xét đến bất kỳ kiểm soát nào có liên quan;.
  • Rủi ro kiểm soát (Control risk – CR): Là rủi ro xảy ra sai sót trọng yếu, khi xét riêng lẻ hay tổng hợp lại, đối với cơ sở dẫn liệu của một nhóm giao dịch, số dư tài khoản hay thông tin thuyết minh mà kiểm soát nội bộ của đơn vị không thể ngăn chặn hoặc không phát hiện và sửa chữa kịp thời.
  • Rủi ro phát hiện

Là rủi ro mà trong quá trình kiểm toán, các thủ tục mà kiểm toán viên thực hiện nhằm làm giảm rủi ro kiểm toán xuống tới mức thấp có thể chấp nhận được nhưng vẫn không phát hiện được hết các sai sót trọng yếu khi xét riêng lẻ hoặc tổng hợp lại.

Nguyên nhân:

• Do phạm vi kiểm toán áp dụng không phù hợp.
• Do áp dụng sai hệ thống phương pháp kiểm toán 

Mối quan hệ giữa rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát:

6. Xây Dựng Chương Trình Kiểm Toán

Chương trình kiểm toán là những dự kiến chi tiết về công việckiểm toán cần thực hiện, thời gian hoàn thành và sự phân công lao động giữa các KTV cũng như dự kiến về tài liệu, về thông tin liên quan cần sử dụng và thu thập.

Ý nghĩa của chương trình kiểm toán:

• Đảm bảo sự phối hợp giữa các KTV và hướng dẫn cho các KTV chưa có nhiều kinh nghiệm.
• Là phương tiện để quản lý giám sát cuộc kiểm toán
• Là bằng chứng để chứng minh các thủ tục kiểm toán đã được thực hiện

Nội dung thiết kế chương trình kiểm toán:

– Thiết kế chương trình kiểm toán cần xác định được các nội dung:

• Các thủ tục kiểm toán cần sử dụng
• Quy mô mẫu chọn
• Các khoản mục cần được lựa chọn
• Thời gian thực hiện

– Chương trình kiểm toán được thiết kế cho từng phần hành kiểm toán

KLE Mentoring Program

Đơn vị đào tạo ACCA, Thi tuyển dụng Kiểm toán, tư vấn tài chính Big4, Nonbig và Tiếng Anh giao tiếp, Ielts.
Với đội ngũ giảng viên là 100% ACCA Members cùng kinh nghiệm thực chiến trong lĩnh vực kế toán – kiểm toán và tài chính, KLE không chỉ mang đến kiến thức nền tảng vững chắc mà còn giúp học viên phát triển kỹ năng ứng dụng thực tế. Không chỉ là chương trình đào tạo truyền thống, KLE tạo ra một môi trường học tập thực tiễn, nơi mối quan hệ giữa người học và giảng viên không dừng lại ở giảng dạy kiến thức mà còn phát triển sâu hơn thành mối quan hệ Mentee – Mentor.