Rủi ro và sự không chắc chắn
- Risk (Rủi ro): Có thể tính được xác suất xảy ra nhờ dữ liệu quá khứ.
→ Ví dụ: tai nạn, hỏa hoạn.
- Uncertainty (Sự không chắc chắn): Không thể ước lượng xác suất một cách đáng tin cậy.
→ Ví dụ: công nghệ mới có thành công không.
Khi lập kế hoạch, dự toán, quyết định đầu tư… nhà quản lý luôn phải làm việc với rủi ro và sự không chắc chắn.
Thái độ với rủi ro (Attitudes ro risk)
- Risk seeker (Ưa rủi ro): Chọn phương án có khả năng lời cao nhất, dù xác suất thấp.
- Risk neutral (Trung lập): Quyết định dựa trên giá trị kỳ vọng (Expected Value), chọn EV cao nhất.
- Risk averse (Ngại rủi ro): Quan tâm nhiều đến tình huống xấu nhất, ưu tiên an toàn.
Đối phó với sự không chắc chắn
Phương pháp:
- Market research (Nghiên cứu thị trường): Thu thập và phân tích dữ liệu về thị trường, hành vi khách hàng.
- Focus groups (Nhóm thảo luận): Lấy ý kiến trực tiếp từ nhóm khách hàng mục tiêu để hiểu rào cản trong việc mua hàng.
Probabilities and Expected Values (EV)
Khi một quyết định có nhiều kết quả tương lai (tốt nhất, xấu nhất, khả dĩ nhất), ta có thể gán xác suất (p) cho mỗi kết quả và tính giá trị kỳ vọng (EV).
Công thức: EV = ∑px
(trong đó p = xác suất, x = giá trị lợi nhuận/chi phí).
Nguyên tắc: chọn phương án có EV cao nhất.
Hạn chế của EV:
- EV chỉ là giá trị trung bình dài hạn → không phù hợp cho quyết định 1 lần.
- Phụ thuộc độ chính xác của xác suất.
- EV có thể không phải là kết quả thực tế có thể xảy ra.
- Không xét tới độ phân tán/rủi ro của các kết quả.
Pay-off table (bảng lợi nhuận): liệt kê tất cả các kịch bản và kết quả cho từng phương án.
Các quy tắc ra quyết định khác (ngoài EV)
Ngoài việc dùng Expected Value (EV), nhà quản trị có thể áp dụng các quy tắc khác tùy vào thái độ với rủi ro.
Quy tắc Maximin
- Ý tưởng: xem xét kết quả tệ nhất của từng phương án → chọn phương án có “kết quả tệ nhất” ít tệ nhất.
- Dành cho: người ngại rủi ro (risk averse).
- Ví dụ: Nếu A có thể lỗ tối đa 10, B có thể lỗ tối đa 5 → chọn B.
- Hạn chế: không xét đến xác suất xảy ra, thường mang tính bảo thủ, bỏ lỡ cơ hội lợi nhuận cao.
Quy tắc Maximax
- Ý tưởng: xem xét kết quả tốt nhất của từng phương án → chọn phương án có “kết quả tốt nhất” cao nhất.
- Dành cho: người ưa rủi ro (risk seeking).
- Ví dụ: Nếu A có lãi tối đa 100, B có lãi tối đa 200 → chọn B.
- Hạn chế: bỏ qua xác suất xảy ra, thường quá lạc quan.
Quy tắc Minimax Regret
- Ý tưởng: so sánh mức hối tiếc (regret) khi chọn sai phương án. Regret = lợi ích tốt nhất có thể đạt được – lợi ích thực tế của phương án đã chọn.
- Cách chọn: xác định regret tối đa của từng phương án → chọn phương án có regret tối đa nhỏ nhất.
- Dành cho: người muốn giảm thiểu cảm giác “lẽ ra mình đã chọn tốt hơn”.
Cây ra quyết định (Decisions trees)
Cây quyết định là công cụ trực quan giúp mô tả một chuỗi các quyết định liên quan và những kết quả kỳ vọng. Nó kết hợp được cả xác suất và giá trị kết quả nên rất hữu ích khi phải cân nhắc nhiều phương án và tình huống bất định.
Đánh giá cây quyết định (Rollback analysis)
Sau khi vẽ cây, ta sẽ tính toán để tìm ra phương án tối ưu bằng cách đi ngược từ phải sang trái:
- (a) Tại nút kết quả (ký hiệu hình tròn): tính giá trị kỳ vọng (EV) dựa trên xác suất.
- (b) Tại nút quyết định (ký hiệu hình vuông): chọn phương án có lợi ích cao nhất.
Lợi ích của cây quyết định
- Thể hiện rõ ràng tất cả các quyết định và các sự kiện bất định.
- Cho thấy mối liên hệ giữa các lựa chọn và kết quả.
- Hỗ trợ minh bạch khi so sánh nhiều kịch bản.
Hạn chế của cây quyết định
- Dựa trên EV, nên mắc phải các hạn chế chung của EV (chỉ là trung bình dài hạn, không phù hợp cho quyết định 1 lần).
- Phụ thuộc nhiều vào việc ước lượng xác suất (có thể thiếu chính xác).
- Thường đơn giản hóa thực tế, không phản ánh đầy đủ các yếu tố phức tạp.
Giá trị của thông tin (The value of information)
Perfect information: Thông tin này đảm bảo dự đoán chính xác hoàn toàn tương lai, loại bỏ hoàn toàn rủi ro, vì vậy nó có giá trị.
Công thức cần nhớ – Giá trị của thông tin hoàn hảo (Value of perfect information – VOPI):
Ví dụ: The value of information
The management of Ivor Co must choose whether to go ahead with either of two mutually exclusive projects: A or B. The expected profits are as follows:
Required
- Ascertain what the decision would be, based on expected values, if no information about demand were available.
- Calculate the value of perfect information about demand.
Lời giải:
- Dự án nào được chọn nếu không có thông tin?
Tính EV cho từng dự án:
- Dự án A
EV = (0,3 × 4,000) + (0,7 × -1,000) = 1,200 – 700 = 500
- Dự án B
EV = (0,3 × 1,500) + (0,7 × 500) = 450 + 350 = 800
Chọn dự án B, vì có EV = 800 cao hơn 500.
Tuy nhiên:
- Nếu nhu cầu mạnh (30%), A lời nhiều hơn (4,000 so với 1,500).
- Nếu nhu cầu yếu (70%), B vẫn an toàn hơn.
2. Giá trị của thông tin hoàn hảo (VOPI):
Với thông tin hoàn hảo, công ty sẽ biết chắc nhu cầu mạnh hay yếu để chọn dự án tốt nhất trong từng tình huống:
Nhu cầu | Xác suất | Dự án chọn | Lợi nhuận | EV |
Yếu | 0,7 | B | 500 | 350 |
Mạnh | 0,3 | A | 4,000 | 1,200 |
EV khi có thông tin hoàn hảo = 350 + 1,200 = 1,550
- EV không có thông tin = 800 (luôn chọn B).
- VOPI = 1,550 – 800 = 750
Kết luận: Nếu chi phí thu thập thông tin ≤ 750, thì thông tin này đáng giá và nên được mua.
Các kỹ thuật xử lý sự không chắc chắn (Techniques for dealing with uncertainty)
Phân tích độ nhạy (Sensitivity analysis)
- Là phương pháp phân tích mức độ ảnh hưởng của sự thay đổi trong một yếu tố chính (“key factor”) đối với kết quả của quyết định.
- Dùng để đánh giá kết quả kỳ vọng nhạy cảm thế nào trước sự thay đổi của các biến như: sản lượng bán, giá bán, chi phí nguyên vật liệu, chi phí lao động.
Cách tiếp cận phân tích độ nhạy:
- Tính toán tỷ lệ % thay đổi tối đa của một biến trước khi quyết định đưa ra sẽ thay đổi.
- Xem xét liệu quyết định có thay đổi không nếu một biến thay đổi X% so với ước tính ban đầu.
Ý nghĩa:
- Giúp tập trung sự chú ý của nhà quản lý vào những biến số quan trọng nhất đối với quyết định.
Ưu điểm:
- Dễ hiểu, dễ áp dụng.
- Làm nổi bật các biến quan trọng cần theo dõi sát sao.
Hạn chế:
- Giả định các biến thay đổi độc lập, trong thực tế chúng thường thay đổi đồng thời.
- Chỉ chỉ ra mức thay đổi cần thiết của một biến, không đánh giá xác suất biến đó sẽ thay đổi.
- Không đưa ra quyết định cuối cùng; vẫn cần phán đoán của nhà quản lý.
Mô phỏng (Simulation)
Phân tích độ nhạy chỉ xét từng biến một, trong khi thực tế nhiều biến có thể không chắc chắn cùng lúc.
Mô phỏng cho phép xây dựng mô hình trên máy tính, sử dụng số ngẫu nhiên gắn với phân phối xác suất để phản ánh các tình huống thực tế.
Ví dụ: dự đoán độ dài hàng chờ trong siêu thị phụ thuộc vào hai yếu tố không chắc chắn:
- Thời điểm khách hàng đến.
- Thời gian phục vụ mỗi khách.
→ Do đó cần 2 tập xác suất và số ngẫu nhiên để mô phỏng.
Chinh Phục ACCA Hiệu Quả Cùng KLE
Chứng chỉ ACCA (Association of Chartered Certified Accountants) – một trong những chứng chỉ nghề nghiệp uy tín nhất toàn cầu chính là “cánh cửa” giúp người học làm chủ kiến thức chuẩn mực kiểm toán quốc tế cũng như nắm bắt mối liên hệ chặt chẽ giữa chuẩn mực báo cáo tài chính và hoạt động kiểm toán thực tế.
Trong Khóa học ACCA tại KLE, học viên được hướng dẫn bởi đội ngũ giảng viên là chuyên gia kiểm toán, kế toán quốc tế có kinh nghiệm trong môi trường doanh nghiệp toàn cầu. Chương trình giảng dạy của KLE được xây dựng theo định hướng ứng dụng thực tế, kết hợp bài giảng lý thuyết, case study chuẩn quốc tế và các buổi workshop mô phỏng tình huống nghề nghiệp.
Đối tượng: Khóa học ACCA tại KLE được thiết kế dành cho:
- Sinh viên từ năm 1 đến năm 4 theo học chuyên ngành Kế toán – Kiểm toán
- Sinh viên từ các ngành khác có sự quan tâm đến chứng chỉ này.
- Những người đã đi làm và muốn phát triển sự nghiệp theo tiêu chuẩn quốc tế.
Nội dung khóa học: Khóa học ACCA tại KLE cung cấp lộ trình học tập bài bản với các môn quan trọng như:
- F1 – Business & Technology (Kinh doanh và Công nghệ)
- F2 – Management Accounting (Kế toán Quản trị)
- F3 – Financial Accounting (Kế toán Tài chính)
- F4 – Corporate & Business Law (Luật Kinh doanh Toàn cầu)
- F5 – Performance Management (Quản trị Hoạt động)
- F6 – Taxation (Thuế Việt Nam)
- F7 – Financial Reporting (Lập Báo cáo Tài chính)
- F8 – Audit & Assurance (Kiểm toán và Dịch vụ Đảm bảo)
- F9 – Financial Management (Quản trị Tài chính)
Mục tiêu khóa học: Chương trình giúp học viên có nền tảng vững chắc để thi đậu các chứng chỉ ACCA, mở rộng cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực tài chính – kiểm toán toàn cầu.
Điểm đặc biệt của các khóa học tại KLE là:
- Đội ngũ giảng viên (mentors) toàn ACCA Member cùng kinh nghiệm thực chiến được tích lâu dài: 100% mentors tại KLE đều là ACCA Members và nhiều người còn đảm nhiệm các vai trò quản lý tại các tập đoàn lớn, giúp bạn học từ kiến thức chuyên môn đến góc nhìn thực tiễn của ngành. Bên cạnh kiến thức, họ còn chia sẻ bí kíp chinh phục kỳ thi tuyển dụng tại Big4 và các tập đoàn tài chính hàng đầu.
- Phương pháp học Flipped Learning – đảo ngược hiệu quả: Học viên được cung cấp tài khoản online đồng thời trong quá trình học offline, được giảng trước toàn bộ kiến thức lý thuyết, thời gian trên lớp được hướng dẫn tìm hiểu, phân tích, thảo luận, đào sâu nghiên cứu các case study thực tế, các phần kiến thức nội dung chuyên sâu, được chữa full các dạng bài tập, cải thiện toàn bộ kỹ năng mềm, phản biện, thuyết trình, làm việc nhóm. Phương pháp đảo ngược chú trọng phần kỹ năng thực hành giải bài tập – kỹ năng quan trọng nhất của việc học và thi ACCA, từ đó học viên sẽ không phải tự mày mò cách giải bài tập tại nhà mà luôn được đồng hành và hướng dẫn trên lớp học, rút ngắn thời gian học và ôn thi. Với phương pháp học này, thời gian KLE đồng hành với học viên tăng lên gấp đôi (từ online đến offline, từ lý thuyết đến thực hành) so với 1 khóa học được triển khai như thông thường.
- Quản lý trải nghiệm” (Experience Manager) – học viên không đơn độc: Mỗi lớp học được hỗ trợ bởi đội ngũ Quản lý trải nghiệm lớp, luôn cắm chốt giải đáp các thắc mắc của học viên, từ nội dung bài học đến chiến lược ôn thi. Môi trường học tập tại KLE tương tác cao, bạn không chỉ học từ mentor mà còn được kết nối, học hỏi từ các anh chị đi trước.
Bên cạnh khóa học ôn thi ACCA, các bạn cũng thể tham khảo thêm một số chương trình học kết hợp lý thuyết chuyên sâu với thực hành thực tế theo chuẩn mực Big4 và doanh nghiệp lớn nữa tại KLE như:
- Khóa học “Học làm trợ lý kiểm toán”: Hướng tới sinh viên năm 3-4 hoặc người mới bắt đầu, tập trung rèn luyện kỹ năng lập working paper từ cơ bản đến nâng cao, được review cá nhân hóa và mô phỏng công việc thực tế của trợ lý kiểm toán. Học viên sẽ thực hành trực tiếp các phần hành quan trọng như kiểm tra chứng từ, xác nhận công nợ và hoàn thiện hồ sơ kiểm toán.
Để hiểu sâu và vận dụng chuẩn mực hiệu quả, học viên có thể lựa chọn khóa học ACCA tại KLE. Đây chính là bước đệm giúp người học vững chuyên môn, tự tin hành nghề trong môi trường kiểm toán – tài chính toàn cầu.
———
KLE MENTORING PROGRAM
Cơ sở 1: Số 9, ngõ Chùa Liên Phái, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
Cơ sở 2: Số 3, phố Thọ Tháp, quận Cầu Giấy, Hà Nội.
Hotline: 086 6638 196
Email: info@kle.edu.vn
Website: https://kle.edu.vn/
Nhận Tư Vấn Chi Tiết Lộ Trình Học ACCA Phù Hợp Riêng Cho Bạn Ngay Cùng KLE Mentoring Program!
KLE giúp người học (Mentees) đi từ mơ hồ đến có lộ trình chuẩn bị rõ ràng, nền tảng ACCA, kỹ năng thực tế và sự tự tin để bước vào nghề Kế toán – Kiểm toán – Tài chính. KLE không chỉ giúp Mentees thi đỗ ACCA mà còn trang bị toàn diện để gia tăng cơ hội việc làm ở Big4 và các Doanh nghiệp lớn. Ở KLE, chúng tôi coi sự nghiệp của Mentees như sự nghiệp của chính mình.
